Update mei 2026: uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat 10 tot 15% van alle Nederlanders die recht hebben op toeslagen, nooit een aanvraag indient. In absolute bedragen liep dit in 2021 op tot meer dan 1 miljard euro aan niet-ontvangen zorgtoeslag, huurtoeslag en kindgebonden budget. In 2026 zijn de bedragen en de inkomensgrenzen aangepast — en daarmee is een nieuwe groep rechthebbenden bijgekomen die de toeslagen alsnog misloopt. De drie hoofdoorzaken zijn steeds dezelfde: onbekendheid, angst voor terugvordering en bureaucratische drempel.
| Huidige situatie | Actie | Besparing/jaar |
|---|---|---|
| Geen zorgtoeslag aangevraagd, inkomen onder €40.857 | Aanvragen via Mijn Toeslagen (5 min met DigiD) | tot €1.548/jr |
| Geen huurtoeslag aangevraagd, huurwoning — dacht huurgrens te overschrijden | Controleer opnieuw: per 2026 is de huurgrens afgeschaft | tot €4.800/jr |
| ZZP'er met wisselend inkomen — bang voor terugvordering | Geef een realistisch laag inkomen op en pas tussentijds aan bij stijging | €600–2.400/jr zorgtoeslag |
De mythe: toeslagen worden automatisch uitbetaald
Veel mensen geloven dat de Belastingdienst je automatisch inschrijft voor toeslagen zodra je aan de voorwaarden voldoet. Dat klopt niet. Toeslagen zijn aanvraagplichtig. Je moet ze zelf aanvragen via Mijn Toeslagen (belastingdienst.nl/mijn-toeslagen). Alleen als je al eerder een toeslag hebt ontvangen, wordt deze in het nieuwe jaar automatisch gecontinueerd — maar dan moet je zelf wel wijzigingen (inkomen, woonsituatie, partnerschap) doorgeven.
De Belastingdienst stuurt jaarlijks brieven en e-mails naar groepen waarvan het systeem verwacht dat ze in aanmerking komen — maar niet iedereen staat in die groepen, en niet iedereen opent die brieven.
Struikelblok 1: onbekendheid over inkomensgrenzen en nieuwe regels
Elk jaar veranderen de inkomensgrenzen voor toeslagen. In 2026 zijn er twee ingrijpende wijzigingen die nieuwe rechthebbenden creëren:
- Huurtoeslag zonder huurgrens: tot 2025 verviel het recht op huurtoeslag als de huur boven de liberalisatiegrens uitkwam. Vanaf 2026 is die grens afgeschaft. Mensen in een duurdere huurwoning — die eerder nooit een aanvraag hoefden te doen — hebben nu wél recht op huurtoeslag, maar weten het niet.
- Zorgtoeslag inkomensgrens verhoogd: de grens voor alleenstaanden stijgt in 2026 naar €40.857 (2025: €38.520). Iedereen met een inkomen tussen die twee grenzen heeft nu voor het eerst recht op zorgtoeslag.
Bron: Dienst Toeslagen — Veranderingen 2026.
Struikelblok 2: angst voor terugvordering bij wisselend inkomen
ZZP'ers en flexwerkers zijn oververtegenwoordigd in de groep niet-aanvragers. Meer dan 20% van de zelfstandigen met recht op zorgtoeslag vraagt die nooit aan, zo bleek uit CPB-data. De vrees is begrijpelijk: wie te veel toeslag ontvangt ten opzichte van het definitieve jaarinkomen, moet terugbetalen — met rente.
Maar de oplossing is eenvoudiger dan de meeste ZZP'ers denken:
- Geef een conservatief (lager) inkomen op bij de aanvraag — je ontvangt dan minder per maand, maar loopt geen risico op een grote terugvordering.
- Pas je inkomensprognose aan zodra je ziet dat je inkomen stijgt. Dit doe je direct via Mijn Toeslagen in 2 minuten.
- Als je aan het einde van het jaar te weinig hebt ontvangen, krijg je het restant nagestuurd via de definitieve toekenning.
Bron: CPB — Onbenut recht op toeslagen.
Struikelblok 3: bureaucratische drempel en DigiD-problemen
Een derde groep die toeslagen misloopt, heeft simpelweg te maken met uitvoeringsdrempels: geen DigiD, moeite met de Nederlandse taal, of angst voor het systeem na de toeslagenaffaire. Voor deze groep bestaan hulptrajecten:
- Sociale Dienst / gemeente: vrijwel elke gemeente biedt gratis hulp bij het aanvragen van toeslagen. Vraag naar het 'aanvraagloket toeslagen' of ga langs bij een wijkteam.
- Belastingtelefoon Toeslagen: 0800-0543 (gratis, bereikbaar op werkdagen 8:00–17:00). Medewerkers helpen telefonisch bij het doorlopen van de aanvraag.
- Stichting Lezen & Schrijven en Vluchtelingenwerk: voor anderstaligen en laaggeletterden die hulp nodig hebben bij de administratie.
Wat kost het je als je niet aanvraagt?
Stel je bent een alleenstaande huurder met een inkomen van €28.000 per jaar in 2026. Je hebt recht op:
- Zorgtoeslag: circa €1.100/jr
- Huurtoeslag (bij kale huur €750/mnd): circa €2.400/jr
Totaal niet-ontvangen steun: €3.500 per jaar. Dat staat gelijk aan bijna drie maanden huur. Over vijf jaar is dat €17.500 die je had kunnen ontvangen maar niet hebt aangevraagd. En toeslagen kun je niet met terugwerkende kracht over meerdere jaren ophalen — maximaal is één jaar terug (voor het huidige toeslagjaar, tot 1 september van het lopende jaar).
Bespaar-checklist
- Log in op Mijn Toeslagen (belastingdienst.nl) en controleer welke toeslagen je nu ontvangt — één scherm toont alle lopende aanvragen
- Check zorgtoeslag: inkomen alleenstaande onder €40.857? Dan heb je recht — aanvragen kost 5 minuten
- Huurwoning? De huurgrens is in 2026 afgeschaft — vraag alsnog huurtoeslag aan ook als je huur 'te hoog' leek
- ZZP'er met wisselend inkomen? Geef een conservatief inkomen op en pas het maandelijks aan via Mijn Toeslagen bij stijging
- Geen DigiD? Vraag hem vandaag aan op digid.nl — je hebt hem ook nodig voor andere overheidszaken
- Hulp nodig? Bel gratis 0800-0543 (Belastingtelefoon Toeslagen) of ga langs bij je gemeente
- Ontvang je al toeslagen? Controleer of je inkomen of woonsituatie in 2026 is gewijzigd — geef dit door om terugvordering te voorkomen
Veelgestelde vragen
Veelgestelde Vragen
Je hebt recht op zorgtoeslag als je in 2026 in Nederland woont, een Nederlandse zorgverzekering hebt en een inkomen hebt onder €40.857 (alleenstaand) of €51.142 (met toeslagpartner). Je kunt het snel berekenen via de proefberekening op belastingdienst.nl/mijn-toeslagen zonder in te loggen. De berekening is gebaseerd op je verwachte jaarinkomen. Als je recht hebt, krijg je de toeslag maandelijks uitbetaald, ook met terugwerkende kracht als je al eerder dit jaar recht had.
Ja. Geef bij de aanvraag een realistische schatting van je jaarinkomen op — liever iets lager dan te hoog, want te veel ontvangen moet je terugbetalen. Je kunt je inkomensprognose op elk moment aanpassen via Mijn Toeslagen. De definitieve toekenning vindt plaats na afloop van het jaar op basis van je werkelijke inkomen. Als je te weinig hebt ontvangen, betaalt de Belastingdienst het verschil na. Zo kun je veilig toeslagen aanvragen ook als je inkomen varieert.
Voor het lopende jaar 2026 kun je toeslagen aanvragen tot uiterlijk 1 september 2026 en dan heel 2026 ontvangen. Na 1 september geldt alleen de aanvraagmaand als startdatum — je misloopt de eerder verstreken maanden. Voor het jaar 2025 is aanvragen met terugwerkende kracht alleen nog mogelijk tot 31 december 2026. Voor jaar 2024 en eerder kun je geen nieuwe toeslagaanvraag meer indienen.
Nee. Vanaf 2026 is de huurgrens voor de huurtoeslag volledig afgeschaft. In 2025 verviel het recht op huurtoeslag zodra de kale huur boven circa €880 per maand uitkwam (de liberalisatiegrens). Die grens bestaat niet meer. Nu telt alleen de hoogte van je inkomen en de kale huurprijs, niet de bovengrens van de huur. Dit betekent dat mensen in duurdere huurwoningen nu voor het eerst aanspraak kunnen maken op huurtoeslag — vraag na of je in aanmerking komt.
Een terugvordering ontstaat als je definitieve jaarinkomen hoger is dan je opgegeven prognose. De Belastingdienst stelt de definitieve toekenning vast na afloop van het toeslagjaar op basis van je aangifte inkomstenbelasting. Het te veel ontvangen bedrag moet je terugbetalen, soms met rente. Bedragen van €500–2.000 zijn niet ongebruikelijk bij grote inkomensstijgingen. Je kunt een betalingsregeling aanvragen via de Belastingtelefoon als terugbetaling in één keer niet haalbaar is.
DigiD is verplicht voor online aanvragen via Mijn Toeslagen. Vraag DigiD aan op digid.nl — je ontvangt een activatiecode per brief binnen 5 werkdagen. Als je meer spoed hebt, kun je naar een gemeentebalie gaan voor persoonlijke DigiD-activering. Kun je dit niet zelf doen? Bel dan de Belastingtelefoon Toeslagen op 0800-0543 (gratis) — zij kunnen je toeslagaanvraag telefonisch begeleiden of doorverwijzen naar een hulploket bij jou in de buurt.
Voor de meeste toeslagen (zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget) telt spaargeld niet mee als inkomen. De inkomenstoets is gebaseerd op het toetsingsinkomen uit de belastingaangifte — dat is hoofdzakelijk arbeidsinkomen, uitkeringen en eventueel box 3 inkomen. Heb je een groot vermogen in box 3? Dan kan het box 3 inkomen (het forfaitaire rendement op je vermogen boven het heffingsvrij vermogen) wél je toetsingsinkomen verhogen en zo je toeslagrecht beïnvloeden.
